người lớn bị sốt cao

Cũng như ở trẻ em, khi thân nhiệt của người lớn cao quá 37,5oC là đã bị sốt. Sốt là phản ứng của cơ thể chống lại một sự tấn công phần lớn từ bệnh nhân (đôi khi sự tấn công làm hại cơ thể lại xuất phát ngay từ trong cơ thể)

Có thể coi những bạch cầu trong máu như những chiến sĩ có nhiệm vụ bảo vệ sự miễn nhiễm của cơ thể. Khi cơ thể bị tấn công, các bạch cầu liền tiết ra những tố chất đặc biệt để bao vây và tiêu diệt kẻ thù (vi trùng, vi-rút…) làm cho thân nhiệt tăng lên. Trong số những kẻ thù của bạch cầu ngoài các loại vi trùng, vi-rút, siêu vi, nấm, ký sinh trùng, còn phải kể cả các loại độc tố vi lượng, các prô-tê-in ngoại lai hoặc đôi khi do chính cơ thể tạo ra nhưng lại gây phản ứng cho chính mình. Chúng là những kẻ phát động cơn sốt. Sốt cao chưa chắc là bệnh nặng, có khi chỉ là bị cúm thường. Nhiều loại bệnh nặng chỉ gây sốt nhẹ, nhưng dai dẳng, lâu ngày. Có khi cố sức nhiều hoặc trời nóng quá cũng gây sốt kèm theo hiện tượng mất nước của cơ thể. Các bệnh về não cũng làm cho thân nhiệt tăng lên. Cơ thể trẻ em, người già, người có hệ miễn nhiễm bị suy yếu, đều có phản ứng mạnh khi sốt cao. Để chống lại một cơn sốt cao, não điều khiển các mạch máu ở da giãn nở khiến cho da đỏ lên, nóng hơn, đồng thời sự toát mồ hôi và bay hơi của mồ hôi làm cho nhiệt độ bên trong cơ thể hạ xuống.
. Triệu chứng Khi bị sốt, cơ thể mỗi người phản ứng một khác. Có người đã cảm thấy rất khó chịu khi thân nhiệt mới 37,5oC, lại có người chẳng cảm thấy gì khác thường khi thân nhiệt lên tới 39oC. Bởi vậy, muốn biết rõ về cơn sốt phải “cặp sốt”, tức là đo thân nhiệt bằng nhiệt kế, tốt nhất là đo ở miệng hoặc ở hậu môn, trong 5 phút. Những triệu chứng sốt thường gặp là: da nóng (sờ trán, lưng bàn tay), người toát mồ hôi, người run, răng đánh vào nhau lập cập. Nếu thân nhiệt tới 39oChoặc cao hơn, người bệnh có thể bị co giật chân, tay, người, hoặc mê man. Cơn sốt cao có thể tới đột ngột hoặc tăng từ từ, tăng theo giờ, buổi chiều thường sốt cao hơn buổi sáng.
. Cần phải làm gì? Đối với cơ thể, sốt vừa có lợi, vừa có hại. Sốt có lợi vì đây là một phản ứng chủ động của cơ thể tập hợp các lực lượng bảo vệ cho sự an toàn của mình, chống lại các yếu tố gây nhiễm. Sốt có hại vì những cơn sốt cao thường làm cho cơ thể khó chịu (đau cơ, nhức đầu, cảm thấy lạnh,…), gây ra sự mất nước, những cơn co giật, sự rối loạn thần kinh. Nếu sốt lâu, người sẽ bị mệt mỏi, gầy ốm vì bị tiêu mỡ, đôi khi bị rộp môi. Đối với người bị sốt cao, cần để người bệnh nằm nghỉ, cho uống nhiều nước (nước trà hoặc nước đường loãng), mặc ít quần áo, không đắp chăn mền. Lấy một khăn mặt tẩm nước mát đặt lên trán và cho uống thuốc cảm sốt (Aspirine hoặc Paracétamol). Trường hợp người bệnh vừa sốt vừa có các hiện tượng khác như đau, rối loạn tiêu hóa, khó thở, có trạng thái không tỉnh táo hoặc co giật, cần đưa ngay tới bác sĩ. Những người già, người có hệ miễn nhiễm bị suy yếu có khả năng đã bị lây bệnh truyền nhiễm hoặc vừa từ một nơi có dịch bệnh về, cần phải được đưa ngay tới bệnh viện. . Chẩn đoán và điều trị Bác sĩ sẽ khám tổng quát và đặt những câu hỏi để bệnh nhân trả lời. Qua đó, sẽ xác định nguyên nhân: do cúm (vì đang có dịch cúm), do bệnh đường hô hấp, bị sốt rét, v.v… Có nhiều trường hợp do khó tìm ra nguyên nhân nên cần phải làm các xét nghiệm như: thử máu, siêu âm, scanner… và bác sĩ sẽ yêu cầu bệnh nhân nhập viện để dễ theo dõi bệnh. Thường có 10 – 20% trường hợp không xác định được nguyên nhân gây sốt. . Các nguyên nhân gây sốt ở người lớn Đa số trường hợp do nhiễm vi-rút hoặc có dịch bệnh ở địa phương. Tất cả các trường hợp bị nhiễm trùng đều có thể gây sốt. Các bộ phận tiếp xúc với không khí thường dễ bị nhiễm trùng (tai, mũi, họng, đường hô hấp,…). Ngoài ra, sốt còn có thể do bị viêm nhiễm ở: ống mật, niệu đạo (người bệnh thường bị run người); cơ quan tiêu hóa (viêm ruột thừa, loét đại tràng, viêm gan, viêm tụy, các bộ phận ở vùng xương hông); cơ quan sinh dục (viêm loét vòi trứng, buồng trứng, dạ con, tinh hoàn…); viêm thận hoặc bệnh tim (viêm màng tâm thất). Các loại bệnh nhiễm khuẩn huyết do tiêm chích, do truyền máu đã bị nhiễm vi-rút, vi trùng đều gây sốt. Sốt do ký sinh trùng gây bệnh (muỗi sốt rét, a-míp bệnh đường ruột…). Một số bệnh về bạch huyết, bệnh ung thư, bệnh thấp khớp, bệnh suy yếu hệ miễn nhiễm, hiện tượng tụ huyết, một số thuốc, các khối u, những tổn thương ở mạch máu não v.v… đều có thể là nguyên nhân gây sốt.

BS. Ngô Vă Quỹ – Trần Văn Thụ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *